Alles kan. En nu?

“Het is chaos in mijn hoofd”
Zegt Esra*, wanneer ze bij me komt voor een loopbaangesprek. Esra is 24 en heeft net haar bachelor én master Sociologie afgerond. En toch voelt ze zich allesbehalve zeker over de toekomst. Niet omdat ze te weinig mogelijkheden heeft, maar juist omdat ze er te veel heeft. Want als alles mogelijk is, wordt kiezen moeilijk.

De luxe van te veel opties
Nog een master doen? Health Sciences spreekt haar aan. Of toch gaan solliciteren? Alleen al die gedachte voelt zwaar. Ze moet waarschijnlijk nog meer dan veertig jaar werken. Deelnemen aan het burgerleven, noemt ze het lachend. Dat vooruitzicht maakt dat ze dit het liefst nog even uitstelt. Daarnaast spelen praktische zorgen. Ze woont via studentenhuisvesting en zal haar kamer moeten verlaten zodra ze stopt met studeren. Nieuwe woonruimte vinden is lastig én duur. Ook financieel voelt ze druk. Na vijf jaar studeren heeft ze een flinke studieschuld en nauwelijks spaargeld. Misschien moet ze eerst gewoon gaan werken? Bijvoorbeeld in de horeca, waar ze veel ervaring heeft. Maar meteen vraagt ze zich af: Is dat niet slecht voor mijn cv?  En dan is er nog een andere droom: reizen. Naar Azië. Nieuwe culturen ontdekken, zelfstandiger worden en talen leren. Maar reizen kost geld. Geld dat ze op dat moment niet heeft. Haar hoofd zit vol mogelijkheden én beperkingen. En juist daardoor komt ze niet in beweging.

Wanneer denken leidt tot stilstand
Veel mensen herkennen dit gevoel. Psychologen noemen het ‘analysis paralysis’: te veel opties, te veel afwegingen en daardoor stilstand. In ons gesprek begonnen we daarom niet met oplossingen. We pakten een groot vel papier en schreven alles op wat door haar hoofd ging. Ideeën, twijfels en mogelijkheden. Zonder oordeel. Alleen dat gaf al rust. Voor het eerst zag ze hoeveel scenario’s tegelijk door haar hoofd liepen. Geen wonder dat kiezen zo moeilijk voelde.

Van chaos naar overzicht
Daarna brachten we structuur aan. Bij iedere optie maakten we twee kolommen: voordelen en nadelen. We onderzochten niet alleen de praktische kant, maar ook haar gevoel. Ik stelde haar twee vragen:

• Waar krijg je energie van?
• Waar voel je spanning of angst?

Hierdoor ontstond nog meer inzicht.

De droom die eigenlijk niet haar droom was
Esra realiseerde zich dat het idee om maanden te gaan reizen haar vooral spanning gaf. Niet omdat ze reizen niet leuk vond, maar omdat het voelde als iets wat ze hoorde te doen. Ze zag het overal: op Instagram, bij vrienden en andere afgestudeerden. Alsof een wereldreis de logische volgende stap was. Maar diep van binnen voelde ze dat ze daar nog niet aan toe was. Ook haar financiële situatie speelde mee. De lege bankrekening gaf stress en maakte het lastig om vrij na te denken over wat ze echt wilde. Toen zei ze iets gewoon heel eerlijks: Ik wil eigenlijk eerst gewoon vet veel geld verdienen. Niet als levensdoel. Niet voor altijd. Maar om weer financiële ruimte te creëren en daarna vanuit rust verder te kijken.

Je hoeft niet één perfecte keuze te maken
Veel mensen denken dat ze één perfecte beslissing moeten nemen: de juiste studie, de juiste baan of de juiste volgende stap. Maar soms zit de oplossing niet in kiezen tussen mogelijkheden, maar in het bepalen van de volgorde. Toen dat kwartje viel, ontstond er een plan. Geen levensplan voor de komende twintig jaar, maar een praktisch stappenplan voor de komende periode.

Van keuzestress naar beweging
Stap één was geld verdienen. We zochten werk dat beter betaalde dan haar huidige horecabanen. Via haar netwerk kon ze aan de slag op festivals en evenementen, waardoor haar spaarrekening weer begon te groeien. Stap twee was reizen. Maar op haar manier. Geen maanden naar Azië, maar een maand naar Rome, waar een vriendin woonde. Ze leerde Italiaans, ervaarde een andere cultuur en organiseerde alles zelfstandig. Precies genoeg avontuur om uit haar comfortzone te stappen, zonder zichzelf te overvragen. Stap drie was het onderzoeken van de master ‘Health Science’. Niet meteen inschrijven, maar eerst ervaren. Ze liep een proefdag mee en sprak met studenten die de master nu volgden. Zo kreeg ze een realistisch beeld van de opleiding en het werk.

Soms heb je geen antwoord nodig, maar overzicht
We hadden uiteindelijk maar één gesprek van anderhalf uur. Daarin verdween echt niet alle onzekerheid. Maar er was weer overzicht. En daarmee beweging. Inmiddels heeft ze geld kunnen sparen, een maand in Rome gewoond en is ze gestart met de tweede master. Tot haar opluchting kan ze voorlopig ook nog in haar studentenhuis blijven wonen.

De mythe van de perfecte keuze
Dit verhaal wilde ik graag vertellen omdat veel mensen denken dat er één perfecte keuze bestaat. Alsof je de enige juiste route moet vinden. Maar vaak ontstaat beweging niet doordat je het perfecte antwoord hebt. Wel doordat je overzicht creëert, keuzes opdeelt in kleinere stappen en een logische volgorde aanbrengt. Dan hoef je niet te kiezen tussen alle mogelijkheden, maar alleen te bepalen: wat is mijn eerstvolgende stap?

*Namen, herkenbare details en omstandigheden zijn aangepast om de privacy van mijn coachees te waarborgen.