De WC-valuatie

“Ik weet niet meer hoe ik moet ontspannen.”

Geert* zit tegenover me. Begin veertig. Finance professional. Stropdas om. Hij zit op het puntje van zijn stoel. Zijn schouders opgetrokken bijna tot aan zijn oren. Zijn gezicht staat strak. In zijn nek zie ik rode vlekken. Zijn ademhaling zit hoog.

Paniekaanval
Ik werk als pitstopcoach. Medewerkers kunnen tijdens hun werkdag een gesprek met mij aanvragen. Soms gaat het over loopbaanvragen, soms over samenwerking, maar opvallend vaak gaat het over stress. Ook vandaag. Ik heb laatst een paniekaanval gehad op mijn werk. Hij kijkt me geschrokken aan. Ik ben naar de huisarts geweest. Die zei dat ik rustiger aan moet doen. Meer ontspannen. Hij zucht en kijkt geirriteerd. Maar hoe dan? Overdag is het zó druk. Ik vergeet het gewoon. Aan het eind van de dag heb ik hoofdpijn. Mijn nek en schouders zitten helemaal vast.

Co-regulatie
Ik ga zelf iets gemakkelijker zitten en adem rustig in en langzaam weer uit. Niet omdat ik hem wil voordoen hoe het moet, maar omdat ons zenuwstelsel zich voortdurend afstemt op de mensen om ons heen. Co-regulatie noemen we dat. Soms helpt dat al een klein beetje. Zullen we iets proberen? Hij knikt. We ademen samen rustig een paar keer diep in en uit. Leg je hand eens op je buik. Kun je je hand met je adem wegduwen. Zo probeer ik hem te stimuleren om tot een diepere ademhaling te komen. Hij kijkt me aan alsof hij denkt: “Waar ben ik terechtgekomen?” Maar hij doet mee.

Vreemd gezicht
Daarna vraag ik hem zijn wenkbrauwen te fronsen. Zijn kaken stevig op elkaar te zetten. Zijn gezicht helemaal aan te spannen. Ik doe zelf enthousiast mee. Waarschijnlijk trek ik een nogal vreemd gezicht, want Geert kijkt me aan met grote ogen. Maar hij doet mee. Dan zeg ik: En… laat maar los. Zijn gezicht verzacht. Trek nu je schouders op richting je oren. Nog iets hoger. En… laat los. “Poehhh…” komt er uit. Daarna zijn armen en handen. Vuisten maken en loslaten. We sluiten af met een paar rustige ademhalingen. Als ik hem aankijk, zit hij ineens achter in zijn stoel. Zijn schouders zijn gezakt. Zijn blik is rustiger. Dit helpt eigenlijk best. Ik vertel hem dat deze oefening progressieve spierontspanning heet. Door eerst bewust spanning te maken, voel je veel beter hoe ontspanning eigenlijk aanvoelt.

Rust is geen luxe
We praten over de signalen die zijn lijf hem geeft. Dat de paniekaanval waarschijnlijk een signaal is van overbelasting. Dat zijn lijf vraagt om meer rust en herstel. Ik vertel hem dat als hij doorgaat op dezelfde manier, hij steeds wat verder vermoeid zal raken. Totdat hij overspannen is of zelfs een burn-out krijgt. Dat nu meer rust inbouwen geen luxe is, maar noodzaak.

Hoe vergeet ik dit niet?
Op mijn werk ga ik zo gewoon weer door, zegt Geert. Hoe zorg ik ervoor dat ik dit niet vergeet? Dat is herkenbaar. Daarom vertel ik hem over één van mijn favoriete oefeningen uit de opleiding die ik volgde bij het CSR Expertisecentrum voor Stress en Veerkracht; de WC-valuatie. Hij kijkt me vragend en zelfs een beetje onthutst aan. Elke keer als je naar het toilet gaat…maak je er een mini-pauze van. Niet scrollen op je telefoon of nadenken over je volgende vergadering, maar even inchecken bij jezelf. Hoe zit ik erbij? Waar voel ik spanning? Kan mijn adem wat lager? Kunnen mijn schouders zakken?

Een post-it
Misschien blijf je daardoor een paar minuten langer op het toilet. Maar je voorkomt dat je de hele dag in de hoogste versnelling blijft draaien. Geert kijkt me nog steeds verbaasd aan. Dus plaag ik hem een beetje. En als je het vergeet…plak dan een post-it op je beeldscherm met alleen de letters WC. Voor het eerst moet hij lachen. Dat zullen mijn collega’s leuk vinden. We spreken af dat hij de komende weken gaat experimenteren. En dat hij de volgende keer terugkomt om te vertellen hoe het gegaan is. Wanneer hij vertrekt, is hij zichtbaar meer ontspannen. En ik? Ik voel dat ik tijdens deze oefening zelf óók mijn schouders en mijn ademhaling heb laten zakken en realiseer me dat die WC-valuatie voor mij ook best een goed idee is!

*Namen, herkenbare details en omstandigheden zijn aangepast om de privacy van mijn coachees te waarborgen.