Een skippybal onder water duwen

“Hoe word ik weer de oude Audrey?”

Dat is de eerste vraag die Audrey* mij stelt. Ze werkt op een R&D-afdeling. Eind veertig. Intelligent, analytisch. Perfectionistisch, zegt ze zelf. Ze houdt van structuur, van controle, van feiten en ratio. Eigenschappen die haar in haar werk ver hebben gebracht. Maar haar lichaam lijkt daar ineens anders over te denken. Ze heeft steeds vaker hoofdpijn, buikpijn en spanningsklachten. Ze slaapt slechter, voelt zich moe en soms onverwacht somber. Misschien ben ik al in de overgang, zegt ze bijna verontschuldigend. Maar daar heb ik eerlijk gezegd helemaal geen zin in. Dat laatste zegt eigenlijk alles. Ze heeft nergens zin in. Niet in vermoeidheid, niet in verdriet, niet in onzekerheid, niet in kwetsbaarheid.

Chin up en carry on
Ze is nooit getrouwd en heeft daar helemaal vrede mee, zegt ze. Ze heeft prachtig werk, reist graag en heeft haar vrijheid. En toch voelt ze zich de laatste tijd anders. Ik wil gewoon weer worden zoals eerst. Tijdens ons gesprek hoor ik een overtuiging die steeds terugkomt. “Ik mag niet zwak zijn”. Haar moeder was Engelse. Die zei vroeger altijd: “Chin up and carry on.” Niet zeuren, gewoon doorgaan. En dat doet Audrey al haar hele leven. Maar hoe harder ze probeert haar gevoelens weg te krijgen…hoe harder ze terug lijken te komen. Bij dit soort vragen gebruik ik vaak een metafoor. Nu ook. Stel je eens voor dat je een skippybal onder water probeert te duwen. Hoeveel kracht kost dat?  Ze begint te lachen. Ontzettend veel, zegt ze. En wat gebeurt er zodra je loslaat? vraag ik.  Dan schiet hij meteen weer omhoog, antwoord ze. Dat is eigenlijk precies wat jij de hele dag doet. Al je gevoel probeer je onder water te houden. De vermoeidheid, spanning, twijfel en somberheid. Dat kost ongelooflijk veel energie. Ze knikt langzaam.

Gevoel wil gevoeld worden
We veranderen haar coachvraag. Niet meer: “Hoe krijg ik dit gevoel weg?” Maar: “Wat probeert dit gevoel mij eigenlijk te vertellen?” Ik vertel haar wat ik zelf tijdens een opleiding ooit leerde en sindsdien vaak gebruik. “Gevoel wil gevoeld worden”. Niet opgelost, niet weggewerkt, niet veroordeeld. Gevoel wil even aandacht. Onze gedachten schreeuwen vaak. Maar ons gevoel…fluistert.

Zonder oordeel
Ik nodig haar uit om als experiment een maand lang iets heel anders te doen. Niet vechten tegen haar gevoelens, maar ze waarnemen. Niet om ze te analyseren, maar om ze te herkennen. Zonder oordeel. Daarnaast nodig ik haar uit om elke dag een paar minuten te gaan zitten. Een korte meditatie. En als ze merkt dat ze de skippybal weer onder water probeert te duwen…vraag ik haar juist het tegenovergestelde te doen. Het gevoel naar boven laten komen. Het helemaal waar te nemen. Hoe ziet het eruit? Welke kleur heeft het? Hoe groot is het? Waar voel je het in je lichaam? Niet oplossen. Niet veranderen. Alleen maar opmerken.

Sit down en and be with it
Na een paar weken vertelt ze: Het gevoel blijft helemaal niet zo lang, het zakt weer weg. Alsof die skippybal eindelijk even mocht drijven. Haar overtuiging veranderde langzaam. Van: “Chin up en carry on” naar: “Sit down and be with it”. Voor veel mensen is dit niet eenvoudig. Ook voor mij is dit een heel herkenbaar thema. Mijn moeder, al jaren geleden overleden, zit toch nog geregeld op mijn schouder en zegt: “kiezen op elkaar en doorzetten!” Maar we hoeven niet altijd sterk te zijn. En… is luisteren naar ons gevoel en wat het ons probeert te vertellen, niet juist veel sterker? Misschien vind ik daarom deze metafoor zo mooi. Je begrijpt meteen hoeveel energie het kost om gevoelens weg te duwen. Ook brengt de metafoor wat lichtheid en humor, waardoor erover praten makkelijker wordt. Eerlijk is eerlijk: ook mijn skippybal schiet nog weleens omhoog. Het helpt me dan om het gevoel even helemaal aandacht te geven en niet op te lossen of te veroordelen. Hoe is dat voor jou? Hoe lang hou jij een skippybal onder water?

*Namen, herkenbare details en omstandigheden zijn aangepast om de privacy van mijn coachees te waarborgen.