Ik ben gestuurd!

“Ik ben gestuurd, dus zeg het maar.”

Dat zegt Henk* die net is gaan zitten. In zijn overall, recht uit de werkplaats. Midden veertig. Armen over elkaar. Benen gestrekt naar voren. Kin iets omhoog, terwijl hij me strak aankijkt. Ik werk bij dit bedrijf als pitstopcoach. Eén middag per maand ben ik aanwezig. Medewerkers kunnen zich vrijwillig inschrijven voor een gesprek. De één wil sparren over een lastig gesprek met een collega. De ander zoekt rust omdat privé alles even te veel wordt. Soms gaat het over stress, loopbaanvragen of twijfels. En soms…stuurt een leidinggevende iemand naar mij door.

Wie zit er eigenlijk achter dat pantser?
Stiekem vind ik dat altijd de leukste gesprekken. Niet omdat iemand weerstand heeft. Maar omdat ik nieuwsgierig word. Wie zit er eigenlijk achter dat pantser? Ik leg Henk uit dat dit gesprek van hem is. Niet van zijn leidinggevende. Dat ik geen informatie vooraf krijg en ook niets terugkoppel. Heb jij zelf een vraag? vraag ik. Hij haalt zijn schouders op. Dat moet je maar aan mijn manager vragen.”

Coaching is toch vooral een hoop vaag geleuter?
Die heeft me niets verteld, zeg ik vriendelijk. Even blijft het stil. Dan zegt hij: Mensen vinden me lastig, maar ik ben gewoon recht voor z’n raap. En hij vult aan: Iedereen weet tenminste wat ze aan me hebben. En direct daarna: Coaching is toch vooral een hoop vaag geleuter?  Daar was hij. Zijn weerstand. Ik schiet in de lach. Daar geef ik je groot gelijk in. Henk kijkt verbaasd. Ik besluit mee te bewegen met zijn stijl. Geen omwegen. Hoe vind je het eigenlijk… om zo vaak ruzie te hebben? Hij gaat iets rechter zitten. Dat vind ik eigenlijk helemaal niet fijn. Sommige collega’s lopen met een boog om me heen. Ik vraag: Je komt behoorlijk boos op me over. Waar komt die boosheid vandaan?

Het lucht nu al op
Hij vertelt dat hem al twee keer een promotie is beloofd. En twee keer ging die niet door. Zonder duidelijke uitleg. Hij voelt zich niet gezien en niet gehoord. En hoe minder hij zich gehoord voelt…hoe harder hij gaat praten. Hoe duidelijker hij wordt…hoe groter de afstand met zijn collega’s. Ineens kijkt hij me aan. Hé… dit is eigenlijk best fijn. Het lucht nu al op. En met een grijns zegt hij: Zo soft ben jij niet.

Wat staat hier?
Ik pak een vel papier. Ik teken een 9 en vraag: Wat staat hier? Een 6. Ik draai het papier om. En nu? Hij lacht. Ja… nou is het een 9. Precies. Hetzelfde plaatje. Alleen een ander perspectief. Kun jij eens kijken naar jouw gedrag… vanuit de plek van je collega’s?  Henk trekt zijn benen in. Zijn armen gaan van elkaar. En voor het eerst zie ik een glimlach. Ik ben voor hen eigenlijk best een klojo, hè? Ik reageer mijn frustratie gewoon op hen af. Dat is wat ik zo mooi vond aan Henk. Zijn eerlijkheid. Niet alleen naar anderen, maar ook naar zichzelf.

Hoe kan ik duidelijk zijn… zonder mensen van me af te stoten?
Vanaf dat moment ontstond zijn echte coachvraag. “Hoe kan ik duidelijk zijn, zonder mensen van me af te stoten?” Ik teken drie vormen van communiceren.

• Passief.
• Agressief.
• Assertief.

Ik zit duidelijk in die agressieve hoek, zegt hij lachend. We praten over assertiviteit. Over duidelijk zijn én rekening houden met de ander. Win-win. Hij knikt. Maar hoe doe ik dat als ik weer boos word?

Loop jij eerst maar eens een blokje om
Ik vraag hoe dat thuis gaat. Hij begint te lachen. Mijn vrouw zegt dan altijd: loop jij eerst maar eens een blokje om. En geloof me… ze duwt me desnoods de deur uit. Ik vertel hem dat ik zijn vrouw nu al mag. Ze geeft hem duidelijke feedback. En blijkbaar voelt hij zich veilig genoeg om die ook te accepteren. Wat zou er gebeuren, vraag ik, als je op je werk hetzelfde doet? Even een blokje om. Even tijd kopen. Niet reageren vanuit de emotie. Hij denkt even na. Dan kan ik gewoon zeggen: Ik kom er straks op terug. Als het uur voorbij is, vraagt Henk: Wanneer ben jij hier weer? Over een maand. Mag ik dan weer komen? Natuurlijk. Hij staat op. Geeft me een hand. En zegt nog één keer: Zo soft ben jij niet. Misschien was dat wel het mooiste compliment dat ik die middag kon krijgen.

*Namen, herkenbare details en omstandigheden zijn aangepast om de privacy van mijn coachees te waarborgen.