Zeilen met het anker uit

“Ik wil graag een goede balans vinden.”

Dat was de vraag waarmee Annemarie* bij mij aan tafel kwam. Annemarie werkte al een aantal jaar als HR-adviseur. Ze hield van de veelzijdigheid van haar werk en was goed in adviseren en meedenken. Maar na verloop van tijd begon er iets te knagen. Ze wilde niet langer aan de zijlijn staan. Ze wilde meer verantwoordelijkheid en invloed hebben op de koers. Toen de kans zich voordeed om HR-manager te worden, greep ze die met beide handen aan. Een mooie, maar ook spannende stap. De nieuwe functie vroeg iets anders van haar. Niet alleen uitvoeren, maar ook richting geven. Belangen afwegen, besluiten nemen en anderen daarin meenemen. Dat paste bij haar ambitie. En toch voelde het alsof ze zichzelf inhield.

Met de rem erop
Annemarie is een echte aanpakker. Praktisch, enthousiast en resultaatgericht. Als ze ergens voor gaat, gaat ze er vol voor. Ze neemt veel verantwoordelijkheid, werkt hard en legt de lat hoog. Soms zo hoog dat ze haar eigen grenzen uit het oog verliest. Juist daarom probeert ze zichzelf af te remmen. Maar daardoor neemt ze niet altijd haar plek in. Ze twijfelt voordat ze een besluit neemt en wacht soms af, terwijl ze eigenlijk allang weet wat nodig is. Mijn vorige functie voelde veiliger, zegt ze. Ik had minder te verliezen.

Haar leidinggevende herkent het. “Neem de tijd,” zegt hij. “De organisatie wil graag in je investeren.” Toch kost het Annemarie veel energie. Ze heeft het gevoel voortdurend tegen zichzelf te werken. Hoe vindt ze de balans tussen doorpakken en richting geven? Tussen verantwoordelijkheid nemen en verantwoordelijkheid geven? Tussen ambitie en begrenzen?

Twee kanten van dezelfde medaille
We maken gebruik van een vragenlijst die inzicht geeft in denk- en gedragspatronen. Wat helpt je vooruit en wat zit je soms in de weg? Annemarie scoort hoog op zelfactualisatie. Dat past bij mensen die nieuwsgierig zijn, betekenisvol werk willen doen, hun talenten willen benutten en zich graag blijven ontwikkelen.

Maar er is nog een opvallende uitslag. Ze scoort óók hoog op vermijdend gedrag. Dat klinkt tegenstrijdig, maar is het niet. Vermijdend gedrag gaat niet over gebrek aan ambitie. Het gaat over jezelf beschermen wanneer iets spannend wordt. Zoals een nieuwe functie. Meer zichtbaarheid, meer verantwoordelijkheid, meer kans om fouten te maken. Juist dan kan een deel van jezelf op de rem trappen. Niet omdat je het niet kunt, maar omdat je onbewust risico probeert te vermijden.

Zeilen met het anker uit
Tijdens het bespreken van de uitslag gebruik ik een metafoor. “Het is als zeilen met het anker nog uit.” Annemarie moet lachen. Ja… zo voelt het eigenlijk precies. Ze wil vooruit. Ze heeft de kennis, de ervaring en de ambitie. Maar tegelijkertijd houdt een ander deel van haar vast aan de veiligheid van vroeger. En dat kost ongelooflijk veel energie. Want vooruit willen en jezelf tegelijkertijd tegenhouden is vermoeiend.

De prijs van veilig blijven
Ik zie dit vaker. Vooral bij vrouwen die een leidinggevende rol krijgen. Ze beschikken over de kwaliteiten en hebben de ambitie. Ze worden niet voor niets gevraagd. En toch stappen ze niet helemaal in hun nieuwe positie. Ze blijven nét iets te bescheiden. Nét iets te voorzichtig. Alsof ze eerst volledig zeker willen weten dat ze het kunnen. Terwijl leiderschap soms vraagt om een stap te zetten voordat je alle antwoorden hebt. Veilig blijven voelt comfortabel. Maar heeft ook een prijs. Je spreekt je minder uit, neemt minder ruimte in en blijft harder werken dan nodig. Niet zozeer het werk zelf, maar de voortdurende innerlijke strijd kost energie.

Het anker ophalen
Voor Annemarie zat de grootste verandering niet in nieuwe vaardigheden. Ze hoefde geen betere HR-manager te worden. Ze mocht zichzelf toestemming geven om HR-manager te zijn. Dat klinkt misschien als een klein verschil. Maar het maakt een wereld van verschil. Leiderschap begint niet bij de functie, maar bij de ruimte die je jezelf geeft om die functie werkelijk in te nemen. Toen Annemarie haar anker begon op te halen, merkte ze hoeveel energie er vrijkwam. Niet omdat het werk gemakkelijker werd, maar omdat ze zichzelf niet langer voortdurend tegenhield.

Waar houd ik mezelf eigenlijk nog vast?
Ook voor mij is dit een herkenbaar thema. Jarenlang zeiden coachees, collega’s en vrienden tegen me: “Jouw verhalen en metaforen zijn inspirerend. Waarom schrijf je ze niet eens op? Waarom maak je er geen blogs van? ”Maar ik hield mezelf tegen. Wie zit daar nou op te wachten? Wat zullen anderen ervan vinden? Tot ik mezelf eindelijk toestond om gewoon te gaan schrijven. Binnen twee weken had ik 21 verhalen op papier. Het ging bijna vanzelf! En gaandeweg merkte ik dat het me steeds minder uitmaakte wat anderen ervan zouden vinden. Ik had er zelf gewoon ontzettend veel plezier in!

Misschien herken je dat wel. Dat je jezelf tegenhoudt, terwijl je eigenlijk heel graag iets wilt. Denk dan nog eens aan die zeilboot. De wind kan nog zo gunstig zijn, maar zolang het anker uitligt, kom je nauwelijks vooruit. Soms hoef je niet harder je best te doen. Je hoeft alleen maar het anker op te halen.

*Namen, herkenbare details en omstandigheden zijn aangepast om de privacy van mijn coachees te waarborgen.